Książka stanowi kompleksowe ujęcie problematyki rozliczeń z przeszłością, w przebiegu których młode demokracje mierzą się dziedzictwem naruszeń praw człowieka dokonanych przed momentem fundamentalnej zmiany ustrojowej z polecenia bądź za przyzwoleniem poprzedniego ustroju. Wśród metod owego rozrachunku wymienić można procesy karne, komisje prawdy, lustrację, ujawnianie archiwów służb specjalnych, zakaz pełnienia funkcji publicznych przez określone kategorie osób, amnestie i zadośćuczynienia. Publikacja, korzystając z dorobku poznańskiej szkoły teorii prawa oraz poznańskiej szkoły metodologicznej, przedstawia w sposób modelowy mechanizmy rozrachunku z przeszłością i czynniki wpływające na ukształtowanie się określonej formy owych rozliczeń. Scharakteryzowano w niej też aksjologiczne podstawy owych rozliczeń, w tym wartości, jakie przyświecają różnym metodom tego rozrachunku. Opis ten wzbogacony jest licznymi przykładami historycznych procesów przezwyciężania przeszłości. Rozważania o charakterze opisowym umożliwiają autorowi sformułowanie kilku postulatów, co do właściwego sposobu rozliczeń z przeszłością.