Monografia poświęcona twórczości Bolesława Leśmiana proponuje nowatorskie jej ujęcie poprzez pryzmat performatywnych kategorii estetycznych: powidoku, prześwitu, światłocienia, echa i pogłosu. Autor ukazuje je jako dynamiczne, wzajemnie przenikające się zjawiska, które nie tylko organizują strukturę utworów, lecz także odsłaniają filozoficzny wymiar wyobraźni poety. Przyjęta perspektywa dramaturgiczna pozwala wydobyć procesualność i niestałość tych kategorii, a zarazem ukazać Leśmiana jako twórcę przekraczającego granice gatunków i tradycyjnych podziałów nie tylko literackich.
Publikacja prowadzi czytelnika od refleksji nad wizualno-fonicznym charakterem dorobku autora Łąki, przez inspiracje filozoficzne i estetyczne, aż po analizy somatoestetyczne i zagadnienia percepcji. Szczególne miejsce zajmuje tu wyobraźnia - rozumiana jako narzędzie poznania i sposób doświadczania świata. Książka stanowi istotny wkład w badania nad Leśmianem, łącząc literaturoznawstwo, filozofię i estetykę w spójną, inspirującą całość.

Przed-widok. Bolesław Leśmian – poeta obrazu i dźwięku 

Część I
DRAMATURGIE LEŚMIANOWSKIEJ WYOBRAŹNI

Rozdział I
Leśmian jako dramaturg. Twórczość Leśmiana w świetle badan dramaturgicznych

1.   Dramatyczność w twórczości 
2.   W poszukiwaniu własnej ekspresji  
3.   Reżyserować dramaturgię, dramatyzować reżyserię 
4.   Na scenie filozofii

Rozdział II
Prześwit gatunków 
1.   Prześwity dramatu i poezji 
2.   Dramat poetycki a dramat Leśmianowski 
3.   W romantycznym prześwicie 
4.   Baśń dramatyczna – między prześwitami 
5.   Multiwersum – świat światów

Rozdział III
Dramaturgia badań wizualno-fonicznych na przykładzie twórczości Bolesława Leśmiana 
1.   Interpretator jako dramaturg 
2.   Dramaturgia interpretacji 
3.   Na scenie literatury 
4.   Od impresjonizmu  do fonosfery
5.   Autonomia spojrzenia – autonomia dramatu

Część II 
POWIDOKI WIERSZA. EKSPERYMENT LEKTURY POEZJI BOLESŁAWA LEŚMIANA

Rozdział I
Wokół teorii powidoku 
1.   Historia powidoku 
2.   Teoria widzenia Leśmiana 
3.   W (widno)kręgu: Leśmian – Przyboś 

Rozdział II
Powidok jako problem reprezentacji  
1.   Przywo/idzenie świata: od oglądania do kreowania 
2.   Artysta i model – bieguny Leśmianowskiego myślenia o poezji 
3.   Reprezentacja wobec epifanii 
4.   Reprezentacja a problem wymiany 

Rozdział III
Powidok i powtórzenie 
1.   Powtórzenie świata – powtórzenie wiersza 
2.   Powidok jako fragment 
3.   Między powidokiem a wspomnieniem 
4.   Powidoki dramatów 

Rozdział  IV
Powidok: obraz czy akt widzenia? 
1.   (Z)widzenie świata
2.   Wędrujące pojęcia Przed obrazem – Mieke Bal i Georges Didi-Huberman
3.   „Nie widać nic, a – widać” – spojrzenie Leśmiana 

Rozdział V
Interpretacja jako powidok (Prze)widzenie sensu  

Część III 
W PRZEŚWITACH POEZJI I FILOZOFII

Rozdział  I
W prześwitach poezji i filozofii, czyli tam, gdzie spotykają się Leśmian i Heidegger  
1.   Rodowód filozoficzny 
2.   Leśmianowski prześwit  
3.   Performatywność zjawiska 
4.   „Rozświt” i „przezior” – synonimiczność w poezji  
5.   „Niepojętość zieloności” – w prześwitach koloru 
6.   Między bezświtem a prześwitem dźwięku 
7.   W stronę światłocienia 

Rozdział II
Ze światłem i pod światło. Światłocień w poezji Bolesława Leśmiana 
1.   Ku syntezie światła i cienia 
2.   Malarstwo – fotografia – filozofia 
3.   Przez pryzmat impresji 
4.   W światłocieniu Leśmiana – W lesie, Leżę na wznak na łące… oraz Zapomnienie 
5.   W czasie i bezczasie 
6.   Lux a lumen – poeta dwóch tradycji 
7.   W mroku poezji? 
8.   Kreując portret  – kreując pejzaż 
9.   Światłocień i inne kategorie Leśmianowskiej poezji 
10. W świetle badań – światłocień  

Rozdział III
Wymienię wzrok na słuch. Słyszenie Leśmiana 
1.   Echo-sfera wiersza 
2.   Poezja pogłosu 
3.   Echo i pogłos jako przejaw wyobraźni fonicznej 
4.   W rytmie stóp
5.   W świecie dźwięków Dziewczyny 
6.   Poeta – o roli artysty 
7.   O związku widzenia i słyszenia – jeszcze raz 
8.   Leśmianowskie formy poznania  
9.   Kreowanie dźwiękiem – wiersz jako zdarzenie

Rozdział IV
Cisza ciszy – nie słyszy… Leśmianowskie zasłuchanie w ciszę 
1.   W ciszy malinowego chruśniaka 
2.   Językowy i czasowy obraz ciszy 
3.   Zobaczyć ciszę 
4.   Estetyka ciszy 
5.   Cisza jako przejaw „performatywnego ruchu wyobraźni”  
6.   W gąszczu Leśmianowskich cisz 
7.   Transdyscyplinarne ujęcie zjawiska 

Część IV 
OD DEPRYWACJI SENSORYCZNEJ DO SOMATOESTETYKI

Rozdział I
Doświadczeniu  wstęp wzbroniony. Ćwiczenie z deprywacji sensorycznej 
1.   Pozazmysłowe formy percepcji w estetyce współczesnej 
2.   Na pograniczu nauki i sztuki 
3.   Poza słowami 
4.   Poza portretami 
5.   Deprywacja sensoryczna – wariant Leśmiana 

Rozdział II
Cielesność poezji – poetyka ciała. Somatoestetyka a twórczość Leśmiana
1.   Somatopoetyka i nie tylko 
2.   Pragnąc pełni 
3.   Od nieistnienia do uniesienia 
4.   Zakochany Leśmian 
5.   Czuły podmiot 
6.   Somatoestetyka a somatoakustyka 
7.   Somatyczny wymiar Wspomnień  
8.   (Somato)estetyka performatywna

(PO)WIDOKI PO/WIDOKU. Bolesław Leśmian – dramaturg wyobraźni oraz estetyk światła, sztuki (i) życia 

Podziękowania  

Bibliografia

Nota bibliograficzna 

Indeks nazwisk 

Indeks cytowanych i przywoływanych utworów lirycznych, dramatycznych, prozatorskich (zwłaszcza szkiców oraz nowel) Bolesława Leśmiana 

Summary. In the opening and against the light: The dramaturgy of Bolesław Leśmian’s imagination 

This monograph on Bolesław Leśmian's oeuvre offers an innovative approach to his work through the prism of performative aesthetic categories: afterimage, translucence, chiaroscuro, echo, and reverberation. The author presents these as dynamic, interwoven phenomena that not only organize the structure of the works but also reveal the philosophical dimension of the poet's imagination. The dramaturgical perspective adopted here allows for the processual nature and instability of these categories to be highlighted, presenting Leśmian as a creator who transcends genre boundaries and traditional divisions, not only literary ones.

This publication leads the reader from reflections on the visual and phonic nature of the Leśmian's work, through philosophical and aesthetic inspirations, to somaesthetic analyses and issues of perception. Imagination holds a special place here—understood as a tool of cognition and a way of experiencing the world. The book makes a significant contribution to scholarship on Leśmian, combining literary studies, philosophy, and aesthetics into a coherent, inspiring whole.