Między utopią modernizacji a realiami epoki. Życie codzienne w Moskwie, Kijowie i Mińsku w czasach Leonida Breżniewa (1964–1982) (E-book)
- Dostępność: dostępny
- ISBN: 978-83-232-4564-3 (PDF)
- DOI: 10.14746/amup.9788323245643
- Kategoria: Historia, E-booki
- Data wydania: 2026
- Format: PDF, MOBI, EPUB
W czasach Leonida Breżniewa miliony ludzi w Związku Radzieckim przeprowadziły się z komunałek do mieszkań w blokach z wielkiej płyty, urządzały się, próbując wykreować swój własny, indywidualny ujut, marzyły o płaszczu bołonia i dżinsach, takich z Zachodu, a nie z rodzimej produkcji. Robiły codzienne zakupy w stieklaszkach, a mniej codzienne w uniwermagach, utyskiwały na jakość potraw w obszczepitie i na tłok w starych trolejbusach. W czasie wolnym wyjeżdżały na dikara, a jeśli już swoim własnym Żiguli, to było prawdziwe szczęście.
Monografia Między utopią modernizacji a realiami epoki. Życie codzienne w Moskwie, Kijowie i Mińsku w czasach Leonida Breżniewa (1964–1982) odtwarza propagandową wizję radzieckiej codzienności w epoce późnego socjalizmu, a jednocześnie opisuje realia życia w tej epoce. Autorka stara się wyjaśnić esencję współczesnej nostalgii za czasami, które przeszły do historii pod nazwą zastoju, choć w istocie były okresem fundamentalnych, aczkolwiek nie do końca zrealizowanych przemian w sferze bytowej.
Wstęp.
Rozdział 1. Oblicza epoki
1.1. W stronę nowoczesnego państwa i społeczeństwa. Modernizacja radziecka — rys historyczny
1.2. Supermocarstwo gerontokratów. Polityczny i gospodarczy wymiar epoki
1.2.1. Między ekspansją światową a odprężeniem
1.2.2. Gensek, jego partia, reformy i antyreformy
1.3. Epoka „zastoju” czy „rozwiniętego socjalizmu”? Breżniewowska „miękka” modernizacja
1.3.1. Welfare state? Główne kierunki procesów modernizacyjnych w ZSRR od drugiej połowy lat 60. XX wieku
1.3.2. Erozja ideologii i osłabienie presji mobilizacyjnej
1.3.3. Konsumpcyjny wymiar epoki Leonida Breżniewa
1.4. Metropolie — stolice słowiańskich republik
1.4.1. Moskwa: „dziś stolica zwycięskiego socjalizmu, jutro wzorcowe miasto komunistyczne”
1.4.2. Kijów: „miasto-ogród nad Dnieprem”
1.4.3. „Jutrzejszy Mińsk — wszystko dla ludzi”
Rozdział 2. Żyjemy w mikrorejonie. Mieszkalnictwo i codzienność na osiedlu
2.1. Pożegnanie z komunałką. Budownictwo mieszkaniowe i przemiany wielkomiejskiego krajobrazu
2.1.1. Ludzie ciągle nie mają gdzie mieszkać
2.1.2. Konstytucyjne prawo do lokalu mieszkaniowego
2.1.3. W oczekiwaniu na przydział. Hotel robotniczy jako namiastka mieszkania
2.2. Nowoczesne osiedla. Indywidualne mieszkania
2.2.1. Mikrorejon — mikroświat radzieckiego człowieka
2.2.2. Przestrzeń dla każdego? Układ pomieszczeń a zmiana stylu życia
2.2.3. Desygnaty komfortu. Meble, sprzęty domowe i dekoracje
2.3. Nowe zwyczaje, stare problemy
2.3.1. Nowosielje — nareszcie u siebie
2.3.2. Biurokraci i hydraulicy — kontakty z administracją osiedla
2.3.3. Między prywatnością mieszkania a kolektywizmem bloku. Relacje sąsiedzkie
Rozdział 3. Zakupy codzienne i niecodzienne
3.1. W stronę nowoczesnego handlu
3.1.1. Między stieklaszką a uniwersamem
3.1.2. Sklepy specjalistyczne, walutowe i małe punkty handlowe
3.1.3. Progresywne formy sprzedaży i udogodnienia dla klientów
3.2. Kolejka, awośka i deficyt
3.2.1. Za brudną witryną — warunki robienia zakupów
3.2.2. „Nie chodzi o to, żeby kupić cokolwiek” — dokuczliwe braki w zaopatrzeniu
3.2.3. O kulturę pracy w handlu
3.2.4. Konsumenckie strategie zakupowe
3.3. Od kustarników do pałaców usług
3.3.1. Rodzaje usług bytowych i wizja ich rozwoju
3.3.2. Chamstwo, chałtura, błat — problemy sektora usług
Rozdział 4. Od państwowego jadłospisu do tradycyjnej receptury. Żywienie i organizacja żywienia w przestrzeni publicznej i w domu
4.1. Dyskurs propagandowy o jedzeniu — główne wątki
4.1.1. Promocja i udoskonalanie obszcziepitu
4.1.2. Wartości odżywcze, ale i smak. Zmiany w dyskursie eksperckim o jedzeniu
4.1.3. Primus inter pares — kuchnia rosyjska na czele kuchni narodów ZSRR
4.1.4. Alkohol — wielki nieobecny
4.2. Co naprawdę jedzono? Przyrządzanie posiłków na co dzień i od święta
4.2.1. Chleb zawsze był (ale niekoniecznie świeży) — realna dostępność produktów spożywczych
4.2.2. „Musiało być pierwsze danie. A drugie, jak się przydarzy” — komponowanie posiłków w domu
4.2.3. W cyklu pór roku
4.2.4. „Kak my jeli kalmara?” Kampania promocji ryb i owoców morza
4.3. „Obszczepitowi partia i rząd nieprzypadkowo poświęcają wiele uwagi” — gastronomia metropolitalna
4.3.1. Stołówka zakładowa
4.3.2. Stołówka ogólnodostępna
4.3.3. Restauracja i kawiarnia
4.3.4. Mała gastronomia
Rozdział 5. „Teoretycznie życiowa i praktyczna” — moda, ubiór oraz dostępność odzieży
5.1. W poszukiwaniu odrębnego radzieckiego stylu — oficjalny dyskurs modowy .
5.1.1. Między ambicjami projektantów a realiami gospodarki planowej
5.1.2. Kulturnost` 2.0., age shaming i bodyshaming
5.2. Wygląd człowieka na ulicy
5.2.1. Witryna sklepowa a zawartość szafy. Realna dostępność odzieży
5.2.2. Nie tylko dżinsy. Modowe aspiracje ludzi radzieckich
5.2.3. Specjalne segmenty: ubiór dziecięcy i młodzieżowy
5.3. Poradnictwo w zakresie dbania o siebie
5.3.1. Higiena i pielęgnacja ciała
5.3.2. Fryzury i akcesoria modowe
Rozdział 6. Transport — naprawdę masowy
6.1. „Błękitne ekspresy”: metro jako ucieleśnienie nowoczesności
6.2. Transport naziemny
6.2.1. Trolejbus: rdzeń transportu miejskiego
6.2.2. Tramwaj — hałaśliwy, ale konieczny
6.2.3. Autobus: od ZIŁ-a do Ikarusa
6.2.4. Na przystanku i na trasie. Funkcjonowanie systemu komunikacji publicznej
6.3. „Niezaprzeczalnie wzrasta dobrobyt ludzi radzieckich” — masowa motoryzacja indywidualna i jej ograniczenia
6.3.1. „Kontrakt stulecia” i jego następstwa
6.3.2. Męska rzecz. Samochód w wymiarze społeczno-kulturowym
6.3.3. Taksówka — między publicznym transportem a prywatnym biznesem
Rozdział 7. „Wykorzystanie czasu wolnego to zagadnienie ogólnopaństwowe”. Człowiek radziecki po pracy i na urlopie
7.1. Między pracą a domem. Czas wolny na co dzień
7.1.1. Obywatelski aktywizm czy hobby? Zagospodarowanie czasu wolnego
7.1.2. Odpoczynek i rozrywki w dniu roboczym
7.1.3. „W las, na przyrodę”. Czas wolny w weekendy
7.2. W rymie kalendarza
7.2.1. Święta państwowe. Między rytuałem a konsumpcją
7.2.2. Święta świeckie, religijne, rodzinne i uroczystości towarzyskie
7.3. Nareszcie wakacje!
7.3.1. Ze skierowaniem na wczasy pracownicze
7.3.2. „Jeździliśmy, jak to mówiono, na dikara” — wakacyjna turystyka indywidualna
7.3.3. Na granicy możliwości — turystyka zagraniczna
Zakończenie
Bibliografia
Wykaz najważniejszych skrótów
Wykaz tabel
Summary
During the Leonid Brezhnev era, millions of people in the Soviet Union moved from multi-family Kommunalka dwellings to flats in buildings constructed from large prefabricated concrete blocks, settled in trying to create their own individual ujut, and dreamt of a bolonia coat and jeans, ideally from the West, not domestically produced. They did their daily shopping in stieklaszka and their less frequent shopping in uniwermag. They complained about the quality of food in obszczepit and the crowds in old trolleybuses. In their free time, they went on ‘wild-style’ dikar holidays and if they had their own Zhiguli (Lada car), it was a real blessing.
The monograph Between the utopia of modernisation and the realities of the era. Everyday life in Moscow, Kyiv and Minsk during the Leonid Brezhnev years (1964–1989) recreates the propaganda image of daily life in late socialism while also depicting the reality of life in the Soviet Union during that time. The author attempts to explain the essence of contemporary nostalgia for a time that has gone down in history as a period of stagnation, despite essentially being a time of fundamental, albeit not fully realised, changes in the sphere of everyday life.
| Informacje szczegółowe | |
|---|---|
| Wprowadzenie |
Pobierz plik
|
| Spis treści |
Pobierz plik
|
| Summary |
Pobierz plik
|
|
|
|
| Wersja publikacji | e-book |
| Format | PDF, MOBI, EPUB |
| Język | polski |
| Tytuł (EN) | Between the utopia of modernization and the realities of the era: Everyday life in Moscow, Kyiv, and Minsk during the Leonid Brezhnev years (1964–1982) |
| Wydanie | I |
| Seria | Seria Historia nr 255 |
| ISSN | 0554-8217 |
| ISBN | 978-83-232-4564-3 (PDF) |
| DOI | 10.14746/amup.9788323245643 |
| Liczba stron | 474 |
| Liczba arkuszy wydawniczych | 31,00 |