Książka zawiera nowatorskie odczytania twórczości Bolesława Prusa oraz jej recepcji, a także studia o kontekście epoki (twórczości Henryka Sienkiewicza, Rocie Marii Konopnickiej, operach Moniuszki i Verdiego). Prace znakomitych polonistów z różnych ośrodków napisane zostały, by oddać hołd śp. prof. Edwardowi Pieścikowskiemu – wybitnemu humaniście i szlachetnemu człowiekowi. Publikowane studia w oryginalny i różnorodny sposób podejmują tematy i sposoby interpretacji obecne w pismach Profesora. 

Pierwsza część książki zawiera cztery przekrojowe, syntetyczne studia o twórczości Prusa: jego wczesnej publicystyce, obecnej w jego dziełach teodycei, idei altruizmu ewangelicznego i kolei jako manifestacji nowoczesności. Na część drugą składają się interpretacje utworów Prusa: Omyłki, Opowiadania lekarza, fragmentu Lalki usuniętego przez cenzurę, Sławy, Placówki i Kronik. Trzeci blok tworzą studia o listach czytelników do Prusa, o Potopie Sienkiewicza, o genezie Roty Orzeszkowej oraz o operach Paria Moniuszki i Moc przeznaczenia Verdiego. 

Od redaktorów
I
Tomasz Sobieraj
Formowanie się publicysty. Współpraca Bolesława Prusa z „Opiekunem Domowym”
Maciej Gloger
Teodycea Bolesława Prusa.
ks. Grzegorz Głąb
„Kto miłuje bliźniego, wypełnił prawo” (Rz 13,8). Altruizm ewangeliczny w nowelach Prusa – opis zjawiska.
Tadeusz Budrewicz
Droga od stacji kolei.
II
Radosław Okulicz-Kozaryn
Brylant. Nieprawdopodobieństwo na usługach realizmu w Omyłce Bolesława Prusa.
Sylwia Karpowicz-Słowikowska
„Z małych przyczyn niekiedy rodzą się duże skutki” – dramatyczne konsekwencje
pewnej omyłki w Opowiadaniu lekarza Bolesława Prusa.
Wiesław Ratajczak
Mikro- i makrokosmos powieści. O fragmencie Lalki usuniętym przez cenzurę.
Małgorzata Okulicz-Kozaryn
Religia Ludzkości w Sławie Bolesława Prusa.
Marcin Jauksz
Zielona pomarańcza. John Stuart Mill i Bolesława Prusa reguły wznoszenia Placówki.
Dobrochna Ratajczakowa
Z Kronik tygodniowych Bolesława Prusa.
III
Magdalena Kreft
„Kochany Panie Prusie! Ja znam Pana do szpiku kości”. Aleksander Głowacki
w listach od zwykłych czytelników.
Tadeusz Bujnicki
Potop Sienkiewicza. Współczesny i historyczny.
Marek Wedemann
Rota czy Hymn grunwaldzki ? O autentyczny tekst najsławniejszego wiersza Marii
Konopnickiej.
Elżbieta Nowicka
Dwie opery, kilka perspektyw (Paria i Moc przeznaczenia).
Indeks osób.

The book contains innovative interpretations of the works of Bolesław Prus and their literary reception, as well as studies contextualizing that era (the works of Henryk Sienkiewicz, Rota by Maria Konopnicka, operas by Moniuszko and Verdi). The works of eminent Polish scholars from various centres were written to pay tribute to the late Professor Edward Pieścikowski, an outstanding and noble humanist. The studies published here take an original and varied approach to the themes and modes of interpretation present in Professor Pieścikowski’s work.  

The first part of the book contains four cross-sectional, synthetic studies of Prus's work: his early journalism, the theodicy present in his works, the idea of evangelical altruism and the railway as a manifestation of modernity. The second part consists of interpretations of Prus's works: Omyłka [The Mistake], Opowiadanie lekarza [The Doctor's Tale], the fragment of Lalka [The Doll] removed by the censorship, Sława [Fame], Placówka [The Place] and Kroniki [Chronicles]. The third part deals with studies of readers' letters addressed to Prus, Sienkiewicz's Potop, the genesis of Orzeszkowa's Rota, and the operas Paria by Moniuszko and Verdi’s The Force of Destiny.