Language
Mobile navigation Home page

Prawna ochrona krajobrazu wiejskiego (OA)

Open Access Open Access
Digital version
Platform: Adam Mickiewicz University Press

Książka jest pierwszym tego rodzaju kompleksowym opracowaniem dotyczącym prawnych aspektów ochrony krajobrazu wiejskiego. Krajobraz wiejski jest szczególnym rodzajem krajobrazu o bogatej tożsamości przyrodniczo-kulturowej ukształtowanej w procesach historycznych, a współcześnie poddawanym ogromnej antropopresji i radykalnym przekształceniom. Rodzi to potrzebę odpowiedniego ukształtowania systemu prawnej ochrony. 
W opracowaniu omówiono szczegółowo m.in. następujące kwestie: (1) prawne pojęcie krajobrazu wiejskiego i jego relacja do innych dóbr chronionych; (2) model systemu instrumentów ochronnych dotyczących krajobrazu wiejskiego i kierunki jego ochrony w ramach różnych obszarów regulacyjnych (m.in. prawa ochrony środowiska, ochrony dziedzictwa kulturowego, planowania przestrzennego, prawa rolnego); (3) ocena systemu prawnej ochrony krajobrazu wiejskiego i postulaty dotyczące jego udoskonalenia.

I. Wprowadzenie
1. Tematyka badawcza 
2. Ocena stanu badań i uzasadnienie wyboru tematyki badawczej 
3. Sformułowanie problemu badawczego  
4. Metody badawcze  
5. Uzasadnienie konstrukcji pracy  

II. Uwarunkowania konstruowania prawnego pojęcia „krajobrazu wiejskiego”
1. Uwagi wstępne 
2. Etymologia i semantyka krajobrazu 
3. Zmiany konceptualizacji krajobrazu  
4. Wieloznaczność krajobrazu w nauce i różnorodność podejść badawczych. 
5. Wiejskość 
6. Wnioski 

III. Prawne pojęcie „krajobrazu”
1. Uwagi wstępne
2. „Krajobraz” jako termin języka prawnego
2.1. Występowanie terminu „krajobraz” w aktach prawnych 
2.2. Definiowanie krajobrazu w prawie 
3. Krajobraz a inne pokrewne przedmioty ochrony prawnej  
3.1. Przestrzeń  
3.2. Ład przestrzenny  
3.3. Środowisko i przyroda 
3.4. Dziedzictwo kultury (i pojęcia powiązane) 
3.5. Ziemia (powierzchnia ziemi, grunty) 
3.6. Własność (nieruchomości  gruntowych) 
4. Walory krajobrazowe jako kategoria prawna   
5. Szczególne rodzaje krajobrazu w prawie 
5.1. Krajobraz kulturowy 
5.2. Krajobraz priorytetowy
6. Klasyfikacja krajobrazów  w rozporządzeniu w sprawie  sporządzania  audytów krajobrazowych
7. Wnioski

IV. Prawne pojęcie „krajobrazu wiejskiego”
1. Uwagi wstępne 
2. „Krajobraz wiejski” jako termin języka prawnego 
3. „Obszary wiejskie” jako pojęcie prawne i jego znaczenie dla konstruowania  poję- cia „krajobrazu wiejskiego”
3.1. Prawne pojęcie „obszarów wiejskich”
3.2. Krajobraz wiejski a krajobraz na obszarach wiejskich 
3.3. Krajobraz a obszar wiejski
4. Wyodrębnienie prawnego pojęcia „krajobraz wiejski”
4.1. Krajobraz wiejski a krajobraz rolniczy 
4.2. Krajobraz wiejski jako szczególny krajobraz kulturowy i wiejskie dziedzictwo kulturalne  
4.3. Krajobraz wiejski jako krajobraz pracujący (working landscape) 
4.4. Krajobraz wiejski, miejski i podmiejski: od dychotomii miejski – wiejski do kontinuum wiejsko-miejskiego
5. Wnioski

V. Uwarunkowania konstrukcji systemu prawnej ochrony krajobrazu wiejskiego    
1. Uwagi wstępne 
2. Koncepcje interdyscyplinarne
2.1. Krajobraz jako złożony system adaptacyjny w świetle teorii złożoności (complexity theory)
2.2. Krajobraz  w kontekście  ekonomicznej  teorii  dóbr.  Krajobraz  jako dobro wspólnie użytkowane (the commons) 
2.3. Koncepcja pieczy środowiskowej/krajobrazowej  (environmental/landscape stewardship)
2.4. Podejścia krajobrazowe (landscape approaches)
3. Koncepcje ochrony dóbr i wartości w prawie
3.1. Pojęcie dóbr i wartości prawnie chronionych
3.1.1. Koncepcja dóbr/rzeczy publicznych 
3.1.2. Aksjonormatywna ochrona dóbr prawnie chronionych
3.2. Koncepcja ochrony w prawie ochrony środowiska
3.3. Koncepcja ochrony w prawie ochrony dziedzictwa kultury
3.4. Koncepcja ochrony w prawie planowania i zagospodarowania przestrzennego
3.5. Koncepcja ochrony w prawie rolnym  
4. Wnioski

VI. Konstrukcja systemu prawnej ochrony krajobrazu wiejskiego   
1. Uwagi wstępne 
2. System źródeł prawa dotyczących ochrony krajobrazu wiejskiego
3. Europejska Konwencja Krajobrazowa – wzorzec zintegrowanego i zrównoważonego podejścia do krajobrazu.  
3.1. Znaczenie Europejskiej Konwencji Krajobrazowej – uzasadnienie  przyjęcia wzorca 
3.2. Koncepcja regulacyjna EKK dotycząca  ustanowienia  i wdrożenia  polityki w zakresie krajobrazu   
3.3. Fundamenty polityki krajobrazowej w EKK – identyfikacja i ocena krajobrazów
4. Fundamenty  polityki krajobrazowej (identyfikacja i ocena) w polskim systemie prawnym – audyt krajobrazowy 
5. Szczególna ochrona krajobrazu wiejskiego 
5.1. Pojęcie i zakres szczególnej ochrony krajobrazu wiejskiego
5.2. Szczególna ochrona krajobrazu wiejskiego poprzez formy ochrony przyrody 
5.3. Szczególna ochrona krajobrazu wiejskiego jako zabytku
5.4. Nakładanie się reżimów ochronnych  krajobrazu wiejskiego (ochrona przyrody i ochrona zabytków)
6. Podmiotowa ochrona krajobrazu wiejskiego
6.1. Pojęcie i zakres podmiotowej ochrony krajobrazu wiejskiego
6.2. Piecza krajobrazowa nad krajobrazem pracującym w ramach wspólnej polityki rolnej 
6.3. Ochrona krajobrazu wiejskiego w ramach praw podmiotowych
6.4. Partycypacja publiczna w ochronie krajobrazu wiejskiego
7. Systemowa ochrona krajobrazu wiejskiego
7.1. Pojęcie i zakres systemowej ochrony krajobrazu wiejskiego
7.2. Ochrona krajobrazu wiejskiego jako systemu w prawie ochrony przyrody
7.3. Ochrona  krajobrazu  wiejskiego w planowaniu  przestrzennym,  planowanie krajobrazu a planowanie przestrzenne
7.4. Ochrona krajobrazu wiejskiego w ocenach oddziaływania na środowisko
8. Wnioski

VII. Podsumowanie
1. Polski model prawnej ochrony krajobrazu wiejskiego
2. Ocena i uwagi de lege ferenda 

Bibliografia 

Wykaz aktów prawnych

Wykaz orzecznictwa   

Wykaz skrótów 

Summary. Legal protection of the rural landscape 

The book is the first monograph of this kind to comprehensively discuss the legal aspects of rural landscape protection: the concept of rural landscape as a legaIly protected good and the role of law in protecting it. The rural landscape characterized by a rich natural and cultural identity shaped by historical processes. It is currently subject to enormous anthropogenic pressure and radical transformations. This gives rise to the need to develop an appropriate system for legal protection for the rural landscape. 
The study discusses issues such as: (1) the legal concept of rural landscape and its relationship to other protected goods; (2) a model of a system of protective Instruments for the rural landscape, as well as directions for protection within various regulatory areas (including environmental law, cultural heritage law, spatial planning, and agricultural law); (3) an assessment of the legal system for the protection of the rural landscape and proposals for its improvement.

Detailed information
Publication Version e-book, open access
Format PDF
Language polski
Title (EN) Legal protection of the rural landscape
Type of publication Monografia
Edition I
Series Prawo nr 261
ISSN 0083-4262
ISBN 978-83-232-4539-1 (PDF)
DOI 10.14746/amup.9788323245391
Number of pages 466
Number of publishing sheets 30,00
Sign up