Unproduktive Esser. Studien über das Schicksal der Kranken und psychisch Belasteten unter der NS Herrschaft

Grażyna Gajewska, Maria Tomczak, Marek Kaźmierczak, Anna Ziółkowska, Ewelina Szurgot-Prus

Abstrakt (pl)

Tematem monografii jest tzw. Akcja T4 – masowe morderstwa przewlekle chorych i upośledzonych psychicznie w czasie II wojny światowej. Celem tych działań nie była chęć ulżenia chorym w cierpieniu ani zapewnienie im godnego umierania, lecz planowa eksterminacja ludzi uznanych przez nazistów za zbędne obciążenie dla narodu niemieckiego. W publikacji uwaga skierowana została nie tylko na procedury i przebieg pseudoeutanazji w sześciu ośrodkach wyznaczonych przez Niemców, co określa się mianem Akcji T4, lecz także na morderstwa pacjentów w ośrodkach usytuowanych na terenie Kraju Warty, co w literaturze przedmiotu nazywa się czasami dziką eutanazją. W Kraju Warty chorzy byli zabijani za pomocą gazu najpierw w Forcie VII w Poznaniu, a potem w specjalnie skonstruowanych samochodach. Na tym terenie zamordowano w ten sposób ok. 4,5 tys. pacjentów z zakładów psychiatrycznych w Owińskach, Gnieźnie, Kościanie, Warcie, Łodzi (Kochanówka) oraz z Kliniki Neurologiczno-Psychiatrycznej w Poznaniu. W tym szerokim kontekście historycznym autorzy chcieli zaznaczyć szpital gnieźnieński. Był to jeden z ośrodków, które w czasie II wojny światowej zostały przekształcone w obozy służące eksterminacji dużych grup ludzi. Obok Warty był on jedynym, który działał do końca wojny – „Dziekanka” działająca pod nazwą „Tiegenhof” do 1945 r. była miejscem cierpienia, strachu (pacjentów, ale także personelu medycznego niższego szczebla) i niewiarygodnych nadużyć etyki medycznej.

Abstrakt (en)

The theme of monograph is “Action T4” – mass murders of chronically ill and mentally retarded during the Second World War. The purpose of these activities was not to relieve the suffering of the sick or to give them a decent death, but the planned extermination of the people recognized by the Nazis as unnecessary burden on the German people.

Our attention focused not only on the procedures and the course of pseudo-euthanasia in the six sites designated by the Nazis to participate in the Action T4 proper, but also on murders of patients in institutions across the Wartheland (Land of the Warta), to which literature of the subject refers as wild or random euthanasia. In the Wartheland, victims were gassed, initially at Fort VII in Poznań and then in specially adapted vehicles. Altogether, approximately 4,500 patients from psychiatric institutions in Owińska, Gniezno, Kościan, Warta, Łódź (Kochanówka) and the Clinic of Neurology and Psychiatry in Poznań were killed in the region.

Given this broad historical context, we sought to draw more attention to the hospital in Gniezno. It was one of the sites which during World War II was converted into a camp serving to exterminate large numbers of people. Next to Warta, it was the only one to function until the end of hostilities. The “Dziekanka”, which operated under the name of “Tiegenhof” until 1945, was a place of suffering, fear (experienced not only by patients but also by low-level personnel) and inconceivable abuse of medical ethics.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina: Historia
  • Typ publikacji: Monografia
  • Termin wydania: -
  • :::: UAM – Pasja dobrze wykształcona

Wydawnictwo Naukowe
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
Collegium Maius
ul. A. Fredry 10, 
61 - 701 Poznań
Centrala: 61 829 46 46,   Fax: 61 829 46 47,   Sprzedaż: 61 829 46 40
Dział Handlowy press@amu.edu.pl,    Sekretariat wydnauk@amu.edu.pl