Zapowiedzi wydawnicze

Monografia stanowi próbę syntetycznego ujęcia na gruncie slawistycznym (kroatystycznym) problematyki związanej z tematami tabu, przemilczeniami i zepchniętymi na margines wydarzeniami z historii Chorwacji w obu Jugosławiach, ukazując aktualny ogląd narodowej przeszłości XX wieku z wewnętrznej perspektywy. Zauważalna w ostatnich dwóch dekadach chorwacka (nie)pamięć o Jugosławii jawi się jako „zła pamięć” (M. Dąbrowska-Partyka), której przejawem jest dość krytyczny stosunek wobec kilku dekad egzystencji Chorwatów w wielonarodowej federacji, traktowanej dziś jako państwa represjonującego obywateli oraz jako przyczyna stagnacji i regresu ekonomicznego, którego tragicznym finałem była wojna i krwawy rozpad. Kultura chorwacka pozwala się zdefiniować jako kultura pamięci (J. Assmann), a także kultura traumy, będąca reakcją na kulturę milczenia (J. Tokarska-Bakir), zjawiskiem typowym dla pewnego rodzaju społeczeństw martyrologicznych. W chorwackim procesie rewizji przeszłości, której nieodzownym elementem stała się pamięć, należy również podkreślić rolę literatury jako nośnika i jednocześnie kreatora zbiorowej pamięci (A. Erll), będącej wyznacznikiem tożsamości wspólnoty narodowej. Od końca lat 90. sporą popularnością cieszyły się narracje i syntezy eksponujące perspektywę jugonostalgiczną, w których tzw. pisarze „egzylu” ukazywali wojnę jugosłowiańską i zniknięcie państwa Tity z mapy świata jako traumę ponadnarodową. W opozycji do tego sposobu postrzegania Jugosławii zaczęła się budzić i coraz śmielej dochodzić do głosu, zwłaszcza w Chorwacji, uśpiona przez dekady, narracja narodowa, prawicowo-martyrologiczna, odkrywająca dotychczasowe „białe plamy” jugosłowiańskiej przeszłości. W obszarze literaturoznawczych dociekań zaprezentowanych w książce znalazły się losy wielu autorów i ich dzieł, poruszających tematy niezwykle drażliwe i ocenzurowane przez władze jugosłowiańskie. W nowych warunkach społecznych niepodległej Chorwacji odpamiętania doczekały się wydarzenia znane potocznie jako Bleiburg – „chorwacka droga krzyżowa”, związana z próbami zatajenia zbrodni partyzanckich, powojenne prześladowania i wypędzenie Niemców naddunajskich, przemilczana historia Nagiej Wyspy i innych więzień/obozów dla przeciwników politycznych Tity na Archipelagu Goli. W sferze tematów zakazanych z przyczyn politycznych znalazły się również ocenzurowane lub całkowicie wycofane z obiegu literackie świadectwa byłych więźniów obozów ustaszowskich: Jasenovac i Stara Gradiška, a także literacka i publicystyczna działalność chorwackiej emigracji politycznej, związanej z dysydenckim periodykiem „Hrvatska revija” (Buenos Aires, Barcelona). Odrębne zagadnienie stanowi analiza utworów autobiograficznych autorów urodzonych po roku 1945, prezentujących postawę krytyczną wobec Jugosławii ich dzieciństwa i młodości, przedstawiających federację pod rządami Tity jako sztucznie utrzymywany twór państwowy, zbudowany na wielu fałszywych mitach (np. braterstwa i jedności między narodami, czy socjalistycznego dobrobytu), w którym to właśnie Chorwacja była najbardziej zbuntowaną, a po stłumieniu Chorwackiej Wiosny w roku 1971 „milczącą” republiką.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Literaturoznawstwo słowiańskie
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Książka stanowi pierwszy tom wydawnictwa źródłowego, zawierającego Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego z pierwszych lat działalności poznańskiej uczelni. Okazją do wydania źródeł jest przypadający w roku 2019 jubileusz stulecia powstania Uniwersytetu Poznańskiego, który zbiega się z jubileuszem odzyskania polskiej państwowości po I wojnie światowej. Opracowanie zawiera Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego z lat 1919-1925. Są to lata rektoratu lekarza i społecznika – profesora Heliodora Święcickiego, który w okresie od 5 IV 1919–2 X 1923 r. był wybierany na tę funkcję aż sześciokrotnie, prawnika – profesora Zygmunta Lisowskiego (23 X 1923–31 VIII 1924 r.) oraz slawistę i językoznawcę – profesora Stanisława Dobrzycki (1 IX 1924–31 VII 1925 r.). Obrazują okres burzliwego i dynamicznego rozwoju w dziejach uczelni. Uniwersytet Poznański był jednym z 6 uniwersytetów działających w II Rzeczypospolitej, stopniowo zdobywał autorytet w społeczeństwie, w nauce krajowej i światowej. Był także ośrodkiem polskiej myśli zachodniej oraz badań niemcoznawczych w Polsce. Przyznał również pierwsze doktoraty honoris causa: Marii Skłodowskiej-Curie (1922), Romanowi Dmowskiemu (1922), prof. Józefowi Rivolemu (1922), Ferdynandowi Fochowi (1923), Heliodorowi Święcickiemu (1923), Janowi Ignacemu Paderewskiemu (1924 r.), Edwardowi Mandell Hause’owi (1924) oraz Oswaldowi Balzerowi (1925). Publikowane w niniejszym tomie Protokoły Posiedzeń Senatu z lat 1919-1925 stanowią cenny materiał źródłowy do badań nad najstarszym okresem w dziejach Uniwersytetu Poznańskiego. Dokumentują m.in. proces tworzenia kolejnych wydziałów uniwersyteckich i ich przekształcenia, zabiegi władz rektorskich o utworzenie Wydziału Teologicznego, aż po wypracowanie optymalnej struktury Uniwersytetu w 1925 r. Liczne protokoły obrazują też prace nad uchwaleniem statutu UP, statutu Biblioteki Uniwersyteckiej, organizacją drukarni uniwersyteckiej, organizacją Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich. Przedstawiają zmianę nazwy Uniwersytetu z Wszechnicy Piastowskiej na Uniwersytet Poznański (1920 r.). Protokoły z pierwszych i kolejnych lat funkcjonowania UP obrazują także szczegółowo zmagania władz Uniwersytetu z problemami kadrowymi, lokalowymi, finansowymi, a także studenckimi. Przedstawiono 281 (1–281) dokumentów obejmujących Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego z okresu 19 IV 1919 do 17 VII 1925 roku. Jest to okres szczególnie ważny dla dziejów Uniwersytetu Poznańskiego. Początkowo Uczelnia miała tylko 2 wydziały: Filozoficzny i Prawny, który w 1921 r. zmienił nazwę na Prawno-Ekonomiczny. Bardzo szybki rozwój spowodował jednak, że już w roku 1921 Uniwersytet posiadał następujące Wydziały: Prawno-Ekonomiczny, Lekarski, Filozoficzny, Rolniczo-Leśny i Teologiczny (który, mimo wysiłków władz rektorskich, nie powstał). Już w pierwszych latach funkcjonowania na czterech wydziałach Uniwersytetu Poznańskiego działalność dydaktyczną rozwijało kilkanaście kierunków studiów. W roku 1925 liczba wydziałów na UP, na skutek podziału Wydziału Filozoficznego na Wydział Humanistyczny i Matematyczno-Przyrodniczy, wzrosła do pięciu. Od tej pory aż do roku 1939 Uniwersytet tworzyły Wydziały: Prawno-Ekonomiczny, Lekarski, Humanistyczny, Matematyczno-Przyrodniczy i Rolniczo-Leśny. W ramach poszczególnych wydziałów funkcjonowało 99 katedr i 107 zakładów naukowych, które zatrudniały kilkuset pracowników naukowo-dydaktycznych, w tym ok. 100 profesorów. W całym okresie międzywojennym prace na poznańskim uniwersytecie podjęło ok. 166 profesorów różnych specjalności. Senat Uniwersytetu stanowił najwyższą władzę samorządową uczelni. Do zakresu jego działania należały: uchwalanie statutu i budżetu uczelni, zatwierdzanie wniosków rad wydziałów w sprawie powoływania profesorów zwyczajnych, nadzwyczajnych i honorowych oraz docentów i przedstawianie ich Ministerstwu WRiOP, a także nadawanie honorowych stopni naukowych, jak również uchwalanie wniosków dotyczących usuwania profesorów z katedr. Do obowiązków senatu należało także uchwalanie wniosków dotyczących tworzenia i zamykania wydziałów, oddziałów, zakładów, biur i nowych katedr, jak również przyjmowanie sprawozdań dziekanów z działalności poszczególnych wydziałów. Senat zatwierdzał regulaminy rad wydziałowych, rozstrzygał także, czy dane przedmioty mogą być wykładane w języku obcym. Do zadań senatu należało ponadto zarządzanie majątkiem własnym uczelni, a także mianowanie i usuwanie  urzędników, dbałość o sytuację ekonomiczną studentów itp. Protokoły Posiedzeń Senatu UP za okres 1919–1939, liczące łącznie ponad dwa tysiące stron rękopisów i maszynopisów, zgromadzone są w Archiwum UAM. Stanowią bardzo ważne źródło do badania dziejów Uniwersytetu w pierwszych dwudziestu latach jego działalności. Planowana edycja źródłowa obejmować będzie łącznie 3 tomy. Pierwszy z nich obejmie Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego od powołania Uniwersytetu do ukształtowania się podziału uczelni na 5 wydziałów, czyli lata 1919/1920–1924/1925. Drugi tom zawierać będzie protokoły obejmujące lata akademickie 1925/1926–1932/1933, czyli do zmiany pierwszej ustawy o szkołach akademickich z roku 1920. Ostatni, trzeci tom źródeł obejmie protokoły z lat 1933/1934–1938/1939, czyli okres obowiązywania nowej ustawy o szkołach akademickich z 15 marca 1933 r. aż do wybuchu II wojny światowej. Wydanie protokołów drukiem z okazji Jubileuszu Uniwersytetu ma celu nie tylko upowszechnienie źródeł do dziejów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i innych poznańskich uczelni wywodzących się z Uniwersytetu Poznańskiego, jak Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego, Uniwersytet Przyrodniczy oraz Akademii Wychowania Fizycznego, ale także fizyczne zabezpieczenie dla przyszłych pokoleń badaczy najstarszych materiałów archiwalnych do dziejów UAM i pozostałych uczelni.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Historia
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Themersonowie dzieciom

Beata Gromadzka
Książka jest monograficznym opracowaniem twórczości przeznaczonej dla dziecięcego czytelnika dwojga wybitnych polskich artystów awangardowych XX wieku, Franciszki i Stefana Themersonów. Artyści znani głównie z eksperymentów filmowych oraz wybitnych przedsięwzięć fotograficznych, malarskich, graficznych, literackich i edytorskich na początku swojej drogi artystycznej stworzyli wiele oryginalnych utworów dla dzieci, prekursorskich wobec współcześnie niezwykle popularnej książki obrazkowej. Stefan pisał pełne humoru i słowotwórczych zabaw teksty, Franciszka je ilustrowała, wspólnie tworzyli typograficzne arcydzieła („Narodziny liter”, „Był gdzieś haj taki kraj”, „Pan Tom buduje dom”). Franciszka jest także autorką różnorodnej twórczości graficznej dla dzieci, m.in.: ilustracji do zbiorów wierszy Jana Brzechwy („Kaczka Dziwaczka”, „Tańcowała igła z nitką”), Juliana Tuwima („O Panu Tralalińskim”), licznych opowiadań Ewy Szelburg-Zarembiny, Marii Kownackiej, Janiny Porazińskiej oraz okładek książek i czasopism. Twórczość Themersonów jest konsekwentnie wielotworzywowa, artyści kreują znaczenia nie tylko za pośrednictwem słowa i obrazu, ale także poprzez znak graficzny i układ druku. Książki dla dzieci zwracają uwagę konsekwencją dydaktyczną, walorami poznawczymi i artystycznym nowatorstwem.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Literaturoznawstwo
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Relacje zachodzące pomiędzy człowiekiem a otaczającym go środowiskiem życia, przejawiające się m.in. w zachowaniach przestrzennych stanowią jeden z głównych tematów badawczych rozwijanych na gruncie geografii społecznej. Szczególną kategorią tych zachowań są przemieszczenia transgranicznych konsumentów, będące następstwem otwierania granic państwowych. W miastach położonych po obu stronach granicy, zwłaszcza gdy sąsiedzi różnią się znacznie pod względem gospodarczym i konsumpcyjnym, ważnym elementem codziennego życia są zakupy transgraniczne. Fakt ten nabiera jeszcze większego znaczenia, gdy dotyczy podzielonych miast granicznych, czyli takiej kategorii miast, które w przeszłości stanowiły jeden organizm miejski i bliskość obu części intensyfikuje zjawisko codziennych przemieszczeń, również w formie ruchu pieszego. Prezentowana książka zawiera charakterystykę zachowań przestrzennych konsumentów zachodzących pomiędzy parami podzielonych miast granicznych w polsko-niemieckim i polsko-czeskim obszarze przygranicznym, a w końcowym etapie przedstawia modele owych transgranicznych zachowań konsumenckich z punktu widzenia konsumenta polskiego, niemieckiego i czeskiego, dokonującego zakupów w placówkach handlowych zlokalizowanych po drugiej stronie granicy państwa.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Geografia
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Godność człowieka jest jedną z najistotniejszych idei polityczno-prawnych dla współczesnych demokracji liberalnych. Pojmowana jest jako przyrodzona i niezbywalna, równa i bezcenna wartość przynależna każdemu człowiekowi wyłącznie z racji bycia istotą ludzką. Jest nie tylko źródłem praw i wolności człowieka, ale i fundamentem dla całego demokratycznego systemu politycznego. Zdziwienie zatem może budzić fakt, że ani w Konstytucji USA, ani w amerykańskiej Karcie praw nie znajduje się odniesienie do tej idei. Jakie jest zatem jej miejsce w amerykańskiej tradycji polityczno-prawnej? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy sięgnąć do orzecznictwa Sądu Najwyższego USA, który ze względu na specyfikę amerykańskiego systemu prawnego jest nie tylko jednym z głównych podmiotów kreujących regulacje prawne, ale i źródłem najważniejszych elementów amerykańskiej doktryny prawnej. Celem badawczym monografii jest określenie miejsca idei godności człowieka w orzecznictwie Sądu Najwyższego USA. Analiza wyroków ukazuje niebagatelny wpływ tej wartości m.in. na takie sfery praw obywatelskich, jak proces karny i kara śmierci, desegregacja rasowa, prawo do przerywania ciąży, prawo do śmierci z godnością czy legalizacja małżeństw jednopłciowych.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Prawo
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Etapy życiowe człowieka w kontekście pedagogiki społecznej

Katarzyna Segiet, Kamila Słupska, Astrid Tokaj, Paulina Głowacka
Czas przeobrażeń społecznych, kulturalnych, gospodarczych i politycznych rozpoczął się w Polsce już wiele lat temu. Odzwierciedla je dynamika pojawiających się przed jednostką wyzwań oraz zmian w działaniu w różnych obszarach życia. Niektóre następstwa przemian budzą niepokoje społeczne. Dotyczą one zwłaszcza zagrożeń dla życia i właściwego funkcjonowania człowieka. Dotkliwie odbijają się na jakości ludzkiej egzystencji – przyczyniając się (nierzadko) do kryzysu sensu życia czy wręcz odczuwania bezsensu. W obliczu różnorodnych rozczarowań, braku stabilnej codzienności i jednocześnie braku pewności wobec „dnia jutrzejszego”, przed jednostką i społeczeństwem pojawiają się kolejne wyzwania. W sprostaniu im pomaga pedagogika społeczna – subdyscyplina naukowa skoncentrowana na środowiskowych aspektach procesu wychowania, socjalizacji i wsparcia w perspektywie pełnego cyklu życia człowieka: jego dzieciństwa, młodości, dorosłości i starości. W pracy autorki w szczególny sposób podkreślają ów aspekt, jak istotny jest każdy etap życia dla teoretycznych poszukiwań, badawczych inspiracji czy też (bardzo pożądanych) praktycznych działań pedagogiki społecznej.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Psychologia i Pedagogika
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Wydawnictwo Naukowe
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
Collegium Maius
ul. A. Fredry 10, 
61 - 701 Poznań
Centrala: 61 829 46 46,   Fax: 61 829 46 47,   Sprzedaż: 61 829 46 40
Dział Handlowy press@amu.edu.pl,    Sekretariat wydnauk@amu.edu.pl