Zapowiedzi wydawnicze

Książka zawiera edycję inwentarzy kolegium jezuickiego w Nieświeżu i jego majątków, sporządzonych na przełomie lat 1773 i 1774 w wyniku kasaty Towarzystwa Jezusowego. Udostępnia szerszemu gronu czytelników rękopisy dotychczas prawie niewykorzystane i trudno dostępne, przechowywane obecnie w archiwach rosyjskich i białoruskich, które zawierają interesujący materiał dla przedstawicieli różnych dyscyplin, takich jak historia sztuki i architektury, historia książki i edukacji, religioznawstwo, muzykologia, dzieje farmacji oraz historia ekonomii i demografia historyczna. Inwentarze pozwalają też przedstawić dzieje zakonu św. Ignacego Loyoli w nowym świetle. W odróżnieniu od źródeł dotychczas wykorzystywanych przez uczonych, które skupiają się na roli kulturowej i religijnej jezuitów, inwentarze przybliżają zagadnienia związane z historią społeczną i kulturą materialną w epoce wczesnonowożytnej. Ponadto zastępują one źródła proweniencji jezuickiej, które uległy rozproszeniu po kasacie Towarzystwa. Kolegium nieświeskie, ufundowane przez Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” w 1584 roku, stanowiło jedną z pierwszych placówek na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego i odgrywało szczególną rolę we wprowadzeniu tam kontrreformacji. W tym kontekście wydawane rękopisy pokazują adaptację Kościoła katolickiego do społecznych i kulturowych uwarunkowań na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Obszernym tekstom źródłowym towarzyszy bogaty materiał ilustracyjny, pokazujący aktualny stan pojezuickich zabytków w Nieświeżu.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Historia
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


W monografii przeanalizowano przepisy dotyczące sektorów elektroenergetycznego oraz gazu ziemnego, porównując regulację prawną sektora energetycznego (regulacja sektorowa dla sektora energetycznego) Ukrainy do regulacji sektora energetycznego Unii Europejskiej i stwierdzono ich podobieństwo. Stosując współczesne rozumienie pojęcia regulacji sektorowej, w toku badań ustalono cele (wartości) oraz prawne środki (instrumenty) interwencji państwa zawarte w regulacjach prawnych UE i Ukrainy. Cztery podstawowe cele regulacji sektora energetycznego stanowiły koncepcję wyjściową badań i są nimi: realizowanie i wspieranie szeroko rozumianych zasad ekonomii; szeroko rozumiana ochrona interesów konsumentów (odbiorców w gospodarstwach domowych, w tym odbiorców wrażliwych) i ich dobrobytu socjalnego (cele społeczne regulacji); zagwarantowanie bezpieczeństwa energetycznego; i gwarancje ochrony środowiska naturalnego i klimatu (cele proekologiczne). W pracy sformułowano tezę, zgodnie z którą regulacja jest konstrukcją funkcjonalną, dynamiczną, zmienną w czasie i podlegającą ewolucji (modernizacji), a na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że obecnie obowiązująca unijna regulacja sektora energii elektrycznej i gazu ziemnego uznaje wszystkie istotne cele określone jako cele regulacyjne. Z kolei analiza obowiązującej na Ukrainie regulacji sektorów elektroenergetycznego i gazu ziemnego prowadzi do wniosku, że wprowadzone i prawnie zagwarantowane zostały kluczowe istotne prawne środki (instrumenty) realizacji wszystkich istotnych celów regulacyjnych. Odrębnym zagadnieniem pozostaje problematyka praktyki stosowania oraz realizacji analizowanych aktów prawnych Ukrainy.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Prawo
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Abstrakt (pl)

Znaki i symbole nie są tylko przedmiotem studiów nad przeszłością, ale stanowią ważną część tożsamości – państwowej, regionalnej lub zawodowej. Znajomość ich dziejów, rozumienie ich rangi i znaczenia wymagają rzetelnych badań. Nasi poprzednicy, tworzący akademickie tradycje Poznania, zawarli w znakach i symbolach swoje rozumienie idei uniwersytetu. Niniejszy zbiór studiów przybliża niektóre z ich wizji, poczynając od Akademii Lubrańskiego założonej w 1519 r., przez Kolegium Jezuickie (od 1571 r.), po czasy współczesne. Przyglądając się pozostawionemu przez dawne poznańskie uczelnie dziedzictwu ikonograficznemu próbujemy odkryć przeszłość i znaczenie akademickich tradycji stolicy Wielkopolski.

Abstract (en)

Signs and symbols are not only the subject of studies of the past but also an important part of the national, regional or professional identity. The knowledge about their history and the understanding of their rang and meaning demands a serious research work. Our predecessors and creators of academic traditions in Poznań, had included in signs and symbols their understanding of the idea of the university. The present collection of studies explains some of their propositions, beginning with Lubrański Academy, initiated in 1519, across the Jesuit College in Poznań (since 1571) and finishing in present times. By examination of the iconographic heritage we are trying to discover the past and the meaning of the academic traditions in Great Polands’ capital.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Historia
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Książka stanowi pierwszy tom wydawnictwa źródłowego, zawierającego Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego z pierwszych lat działalności poznańskiej uczelni. Okazją do wydania źródeł jest przypadający w roku 2019 jubileusz stulecia powstania Uniwersytetu Poznańskiego, który zbiega się z jubileuszem odzyskania polskiej państwowości po I wojnie światowej. Opracowanie zawiera Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego z lat 1919-1925. Są to lata rektoratu lekarza i społecznika – profesora Heliodora Święcickiego, który w okresie od 5 IV 1919–2 X 1923 r. był wybierany na tę funkcję aż sześciokrotnie, prawnika – profesora Zygmunta Lisowskiego (23 X 1923–31 VIII 1924 r.) oraz slawistę i językoznawcę – profesora Stanisława Dobrzycki (1 IX 1924–31 VII 1925 r.). Obrazują okres burzliwego i dynamicznego rozwoju w dziejach uczelni. Uniwersytet Poznański był jednym z 6 uniwersytetów działających w II Rzeczypospolitej, stopniowo zdobywał autorytet w społeczeństwie, w nauce krajowej i światowej. Był także ośrodkiem polskiej myśli zachodniej oraz badań niemcoznawczych w Polsce. Przyznał również pierwsze doktoraty honoris causa: Marii Skłodowskiej-Curie (1922), Romanowi Dmowskiemu (1922), prof. Józefowi Rivolemu (1922), Ferdynandowi Fochowi (1923), Heliodorowi Święcickiemu (1923), Janowi Ignacemu Paderewskiemu (1924 r.), Edwardowi Mandell Hause’owi (1924) oraz Oswaldowi Balzerowi (1925). Publikowane w niniejszym tomie Protokoły Posiedzeń Senatu z lat 1919-1925 stanowią cenny materiał źródłowy do badań nad najstarszym okresem w dziejach Uniwersytetu Poznańskiego. Dokumentują m.in. proces tworzenia kolejnych wydziałów uniwersyteckich i ich przekształcenia, zabiegi władz rektorskich o utworzenie Wydziału Teologicznego, aż po wypracowanie optymalnej struktury Uniwersytetu w 1925 r. Liczne protokoły obrazują też prace nad uchwaleniem statutu UP, statutu Biblioteki Uniwersyteckiej, organizacją drukarni uniwersyteckiej, organizacją Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich. Przedstawiają zmianę nazwy Uniwersytetu z Wszechnicy Piastowskiej na Uniwersytet Poznański (1920 r.). Protokoły z pierwszych i kolejnych lat funkcjonowania UP obrazują także szczegółowo zmagania władz Uniwersytetu z problemami kadrowymi, lokalowymi, finansowymi, a także studenckimi. Przedstawiono 281 (1–281) dokumentów obejmujących Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego z okresu 19 IV 1919 do 17 VII 1925 roku. Jest to okres szczególnie ważny dla dziejów Uniwersytetu Poznańskiego. Początkowo Uczelnia miała tylko 2 wydziały: Filozoficzny i Prawny, który w 1921 r. zmienił nazwę na Prawno-Ekonomiczny. Bardzo szybki rozwój spowodował jednak, że już w roku 1921 Uniwersytet posiadał następujące Wydziały: Prawno-Ekonomiczny, Lekarski, Filozoficzny, Rolniczo-Leśny i Teologiczny (który, mimo wysiłków władz rektorskich, nie powstał). Już w pierwszych latach funkcjonowania na czterech wydziałach Uniwersytetu Poznańskiego działalność dydaktyczną rozwijało kilkanaście kierunków studiów. W roku 1925 liczba wydziałów na UP, na skutek podziału Wydziału Filozoficznego na Wydział Humanistyczny i Matematyczno-Przyrodniczy, wzrosła do pięciu. Od tej pory aż do roku 1939 Uniwersytet tworzyły Wydziały: Prawno-Ekonomiczny, Lekarski, Humanistyczny, Matematyczno-Przyrodniczy i Rolniczo-Leśny. W ramach poszczególnych wydziałów funkcjonowało 99 katedr i 107 zakładów naukowych, które zatrudniały kilkuset pracowników naukowo-dydaktycznych, w tym ok. 100 profesorów. W całym okresie międzywojennym prace na poznańskim uniwersytecie podjęło ok. 166 profesorów różnych specjalności. Senat Uniwersytetu stanowił najwyższą władzę samorządową uczelni. Do zakresu jego działania należały: uchwalanie statutu i budżetu uczelni, zatwierdzanie wniosków rad wydziałów w sprawie powoływania profesorów zwyczajnych, nadzwyczajnych i honorowych oraz docentów i przedstawianie ich Ministerstwu WRiOP, a także nadawanie honorowych stopni naukowych, jak również uchwalanie wniosków dotyczących usuwania profesorów z katedr. Do obowiązków senatu należało także uchwalanie wniosków dotyczących tworzenia i zamykania wydziałów, oddziałów, zakładów, biur i nowych katedr, jak również przyjmowanie sprawozdań dziekanów z działalności poszczególnych wydziałów. Senat zatwierdzał regulaminy rad wydziałowych, rozstrzygał także, czy dane przedmioty mogą być wykładane w języku obcym. Do zadań senatu należało ponadto zarządzanie majątkiem własnym uczelni, a także mianowanie i usuwanie  urzędników, dbałość o sytuację ekonomiczną studentów itp. Protokoły Posiedzeń Senatu UP za okres 1919–1939, liczące łącznie ponad dwa tysiące stron rękopisów i maszynopisów, zgromadzone są w Archiwum UAM. Stanowią bardzo ważne źródło do badania dziejów Uniwersytetu w pierwszych dwudziestu latach jego działalności. Planowana edycja źródłowa obejmować będzie łącznie 3 tomy. Pierwszy z nich obejmie Protokoły Posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego od powołania Uniwersytetu do ukształtowania się podziału uczelni na 5 wydziałów, czyli lata 1919/1920–1924/1925. Drugi tom zawierać będzie protokoły obejmujące lata akademickie 1925/1926–1932/1933, czyli do zmiany pierwszej ustawy o szkołach akademickich z roku 1920. Ostatni, trzeci tom źródeł obejmie protokoły z lat 1933/1934–1938/1939, czyli okres obowiązywania nowej ustawy o szkołach akademickich z 15 marca 1933 r. aż do wybuchu II wojny światowej. Wydanie protokołów drukiem z okazji Jubileuszu Uniwersytetu ma celu nie tylko upowszechnienie źródeł do dziejów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i innych poznańskich uczelni wywodzących się z Uniwersytetu Poznańskiego, jak Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego, Uniwersytet Przyrodniczy oraz Akademii Wychowania Fizycznego, ale także fizyczne zabezpieczenie dla przyszłych pokoleń badaczy najstarszych materiałów archiwalnych do dziejów UAM i pozostałych uczelni.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Historia
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Książka powstała z inicjatywy Stowarzyszenia Absolwentów UAM. Zostały w niej upamiętnione dokonania najbardziej znamienitych absolwentów Wszechnicy Piastowskiej, Uniwersytetu Poznańskiego, w końcu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Na apel Stowarzyszenia, skierowany do rektorów uczelni poznańskich wyrosłych z pnia Uniwersytetu Poznańskiego oraz dziekanów UAM, zostały zgłoszone kandydatury, z wyłączeniem osób żyjących. W tej edycji uwzględniono wyróżniających się absolwentów, którzy swoją działalnością naukową i społeczną przekroczyły bariery uczelni, miasta, często kraju. Są to osoby, które w historii Uniwersytetu, w dziejach nauki, kultury, gospodarki i w życiu publicznym pozostawiły trwały ślad. Twórcy listy, w tym również członkowie Stowarzyszenia Absolwentów UAM mają świadomość, że wybór nie jest kompletny, co zachęca do kontynuowania publikacji w przyszłości.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Uniwersytet Poznański 1919-2019
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Atanazy Raczyński, Dziennik, tom II: Dziennik 1831-1866

Aleksander Wit Labuda, Michał Mencfel (przekład i opracowanie)
Dziennik Atanazego Raczyńskiego (1788–1874) z lat 1808–1866, po raz pierwszy publikowany w tak obszernym wyborze, w polskim przekładzie i w krytycznym opracowaniu, należy do najobszerniejszych, najbardziej znaczących, a zarazem najmniej znanych przykładów polskiej diarystyki XIX wieku. Stanowi on nieocenione źródło dla badaczy świadomości politycznej i narodowej polskich elit arystokratycznych w przełomowym okresie między epoką ancien régime’u i nowoczesnością. Zawartość dziennika odzwierciedla w sposób sugestywny żywot autora, jego myślenie o świecie, a także kontekst jego życia: arystokraty osadzonego w środowisku polskim i prusko-niemieckim, polityka, dyplomaty, namiętnego komentatora europejskiej polityki, kolekcjonera, wpływowego krytyka i historyka sztuki niemieckiej i europejskiej. Biografia Raczyńskiego, znakomicie udokumentowana w „Dzienniku”, jest tu szczególna i przykładowa: monarchisty i konserwatysty, osobistości funkcjonującej w napięciu między lojalnością narodową i rozchodzącą się nią wizją aktualnej polityki i polityczno-społecznym światopoglądem, między pamięcią o dawnej Rzeczpospolitej, obserwacją nieudanych prób jej odrodzenia i wpisywaniem się w rzeczywistość Królestwa Pruskiego. Obok polityczno- i społeczno-historycznego wymiaru dokumentu można w nim odnaleźć walory w diarystyce polskiej nieomal wyjątkowe – m.in. szczerość Raczyńskiego w wyznaniach o sobie i bezwzględność w relacjach i niedyskrecjach o innych. W rezultacie „Dziennik” oddaje znakomicie obraz środowiska, w jakim się autor obracał, obraz zarówno fasadowych, jak i za fasadą ukrywających się obyczajów.

Dodatkowe informacje

  • Dziedzina Historia
  • Typ publikacji Monografia
  • Termin wydania -
  • ::: UAM – Pasja dobrze wykształcona


Wydawnictwo Naukowe
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
Collegium Maius
ul. A. Fredry 10, 
61 - 701 Poznań
Centrala: 61 829 46 46,   Fax: 61 829 46 47,   Sprzedaż: 61 829 46 40
Dział Handlowy press@amu.edu.pl,    Sekretariat wydnauk@amu.edu.pl